Çevrimiçi Dolandırıcılık

Bir mesaj alıyorsun: “Tebrikler! 50.000 TL kazandın. Ödülünü almak için 150 TL işlem ücreti yatır.” İçgüdün ne der? “Bu bir dolandırıcılık.” Ama her gün binlerce kişi bu tuzağa düşüyor. Çünkü duygular mantığın önüne geçer: açgözlülük, korku, yalnızlık, aciliyet. Çevrimiçi dolandırıcılık, sosyal mühendisliğin para odaklı versiyonudur. Farkı, doğrudan cüzdanını hedef almasıdır.

Özlü kural: Tanımadığın biri sana para vaat ediyorsa, ya seni dolandıracaktır ya da bir suç aleti olarak kullanacaktır. İkisinde de kaybeden sensin.

4.1 Yatırım ve Kripto Dolandırıcılığı

“Günde 10.000 TL kazan, evden çalış” vaadiyle başlar. Önce küçük kazançlar verirler, güven kazandırırlar. Sonra büyük para yatırmanı isterler ve kaybolurlar. Kripto para dolandırıcılığında sahte borsa siteleri, sahte coin projeleri ve Ponzi şemaları yaygındır.

Nasıl işler:

1. Saldırgan, sosyal medyada veya WhatsApp’ta “başarılı yatırımcı” profili çizer.
2. Küçük bir yatırımla başlamanı önerir, 100 TL yatırırsın, 120 TL “kazanç” gösterir (aslında kendi parasıdır).
3. Büyük para yatırmanı ister: “Şimdi yatırırsan 10 katını kazanacaksın.”
4. Parayı yatırınca site kapanır veya para çekemezsin.

Tanıma işaretleri:

• “Garantili kazanç” veya “risk yok” vaadi
• Sürekli “son 3 kişi kaldı, kaçırma” baskısı
• Resmi görünümlü sahte web sitesi (adres çubuğunda ufak harf farkı)
• Para yatırmadan çekmeye izin vermeyen platform
• WhatsApp/Telegram gruplarında “başarı hikayeleri” paylaşan sahte hesaplar

4.2 Romantik (İlişki) Dolandırıcılığı

Yalnızlık, en pahalıya mal olan duygudur. Saldırgan, sahte bir profil oluşturur. Haftalarca, aylarca sana duygusal yakınlık kurar. Güzel fotoğraflar, uzun sohbetler, gelecek planları… Sonra bir gün “Acil durum” der: hastane, seyahat, iş krizi. Para istemeye başlar.

Gerçek örnek: Bir emekli öğretmen, sosyal medyada tanıştığı “Amerikalı asker” ile aylarca yazışır. Asker “Türkiye’ye tayin oldu, gelirken değerli eşyalarımı kargo ile gönderiyorum” der. Ardından “kargo gümrükte takıldı, vergisini ödemen gerek” diyerek 50.000 TL alır. Asker diye biri yoktur.

Tanıma işaretleri:

• Yüz yüze görüşmeyi sürekli erteleme (farklı ülke, askeri görev vb.)
• Hızlı “seni seviyorum” deme
• Fotoğrafların tersine görsel arama ile bulunamaması
• Kısa sürede finansal yardım isteme
• Sürekli talihsizlik hikayeleri (soygun, hastane, haciz)

4.3 İş ve İstihdam Dolandırıcılığı

“Evden çalış, günde 5.000 TL kazan” ilanlarıyla başlar. İş teklifi gerçek görünür: mülakat yapılır, sözleşme imzalanır. Ama işe başlamadan önce senden “eğitim ücreti”, “sertifika bedeli” veya “ekipman depozitosu” istenir. Ödersin, kaybolurlar.

Kargo mülakatı tuzağı: Sahte bir firma seni işe alır. Gelen ürünleri kendi adresine kargo yapmanı ister. O ürünler çalıntı kredi kartıyla alınmıştır. Suç aleti olursun, farkında olmadan kara para aklama operasyonunda kullanılırsın.

Para katırı (money mule) tuzağı: “Hesabına para göndereceğiz, başka bir hesaba aktar, komisyonu al” derler. Gönderilen para başka bir mağdurdan çalınmıştır. Senin hesabın üzerinden aklanır. Banka dolandırıcılığı tespit ettiğinde hesabın kapanır, sen de suçlu durumuna düşersin.

4.4 Kargo ve Fatura Dolandırıcılığı

Tanıdık bir senaryo: “Kargonuz dağıtım merkezinde takıldı, teslimat için 5 TL vergi ödeyin” SMS’i. Linke tıklarsın, kart bilgilerini girersin, 5 TL yerine hesabındaki tüm para çekilir.

Nasıl anlaşılır:

• Kargo firmaları SMS ile ödeme istemez, vergi ve gümrük ücretleri kargocuya teslimatta ödenir.
• Fatura mesajlarındaki link asla resmi siteye gitmez; adres çubuğunu kontrol et.
• “Elektrik borcun kesilecek” mesajları panik yaratır. Gerçek faturayı sadece resmi uygulama veya bankandan öde.

4.5 Kira ve Emlak Dolandırıcılığı

İlan sitelerinde gerçek görünümlü kiralık ev ilanları. Fiyatı piyasaya göre cazip. “8 kişi bakıyor, hemen karar ver” baskısı. Ev sahibi yurt dışında olduğu için anahtarı kargo ile göndereceğini söyler. Depozito ve kiranın tamamını ister. Parayı gönderirsin, ne evi görebilirsin ne de parayı geri alabilirsin.

Korunma yöntemleri:

• Evi görmeden, anahtar teslim almadan asla para gönderme.
• İlandaki fotoğrafları Google Görseller’de tersine ara (başka bir ilandan kopyalanmış olabilir).
• Tapu kaydını sorgula (e-Devlet üzerinden).
• Ev sahibinin kimliğini doğrula, tapu belgesini iste.
• Kira sözleşmesini fiziksel olarak imzala.

4.6 Teknik Destek Dolandırıcılığı

Tarayıcında aniden bir uyarı belirir: “Bilgisayarına virüs bulaştı. Hemen şu numarayı ara.” Paniklersin, ararsın. Karşındaki kişi “Microsoft Teknik Destek” olduğunu söyler. Bilgisayarına uzaktan bağlanır, sahte virüs taraması gösterir. Sorunu “çözmek” için 200-500 TL ister. Ödersin, ya bir şey olmaz ya da bilgisayarını tamamen ele geçirir.

Bilmen gerekenler:

• Microsoft, Apple veya Google asla telefonla arayıp virüs uyarısı yapmaz.
• Tarayıcıdaki tam ekran uyarıları genellikle sahte bildirimlerdir (gerçek bir virüs taraması değil).
• Uzaktan bağlantı isteyen herkese şüpheyle yaklaş.
• Gerçek bir virüs taraması asla senden ödeme istemez.

4.7 Ödül ve Çekiliş Dolandırıcılığı

“50.000 TL kazandın, almak için 100 TL işlem ücreti yatır” mesajı, en eski ama hala en etkili tuzaklardan biridir. İnsanlar “az ver çok al” mantığıyla tuzağa düşer. Oysa gerçek bir çekiliş kazandıysan senden asla ödeme talep edilmez.

Varyasyonları:

• Milli Piyango sahte ikramiyesi: “Biletin 1 milyon TL kazandı, vergisini öde”
• Instagram çekilişi: “Hediye kartı kazandın, kargo ücreti öde”
• Facebook’da “Paylaş ve kazan” dolandırıcılığı
• SMS ile “Telefon numaran çekiliş kazandı”

4.8 Dolandırıldıysan Ne Yapmalısın?

Bir dolandırıcılık mağduru olduğunu fark ettiğinde panikleme. Atlayacağın adımlar belli:

1. Ödemeyi durdur: Bankanı hemen ara. İşlemi iptal ettir veya karta bloke koydur. Kredi kartı kullandıysan chargeback (ters ibraz) talep et.
2. Delilleri topla: Tüm mesajları, e-postaları, ekran görüntülerini kaydet. İşlem tarihlerini, tutarları ve karşı taraf bilgilerini not al.
3. Savcılığa başvur: En yakın cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulun. Delilleri ekle.
4. Siber Suçlara bildir: siber.egm.gov.tr üzerinden şikayet oluştur.
5. KVKK başvurusu: Kişisel verilerin çalındıysa kvkk.gov.tr’ye başvur.
6. İlgili platforma bildir: Dolandırıcılığın gerçekleştiği platforma (Instagram, Facebook, sahte site) durumu bildir.

İlgili Bölümler

• Sosyal Mühendislik — oltalama ve ikna teknikleri
• Güvenli Ödeme ve Alışveriş — kart güvenliği ve sanal kart
• Tehdit ve Şantaj — şantaj durumunda yapılacaklar
• Yasal Haklar ve Başvuru Yolları — suç duyurusu ve hukuki süreç
• Derin Sahte (Deepfake) — deepfake ile dolandırıcılık
• Virüs ve Kötü Amaçlı Yazılımlar — sahte virüs uyarıları ve teknik destek dolandırıcılığı