Siber Zorbalık ve Dijital Şiddet

Vatandaş

Telefonuna bir mesaj geldi. Tanimadigin birinden. Once kotu bir sey degil, belki selam verdi. Sonra daha sert konusmaya basladi. Hakaret ediyor, seni tehdit ediyor, ozel bilgilerini yayinlamakla korkutuyor. Midene bir agri saplaniyor. Telefonu eline almak istemiyorsun. Ama her actiginda ayni sey. Iste bu, dijital şiddettir.

Siber zorbalik, internet uzerinden birine kasitli ve surekli olarak zarar vermektir. Sosyal medyada, mesajlasma uygulamalarinda, oyunlarda, forumlarda olabilir. Cocuk, yetiskin, herkesin basina gelebilir. Ozellikle secim donemlerinde, bir aday veya adayin destekcisi olarak hedef haline gelebilirsin.

Ozlu kural: Ekranin arkasindaki kisi de gercektir. Verdigin zarar da.

34.1 Dijital Siddet Turleri

Hakaret ve Agir Elestiri

Sosyal medyada, yorumlarda, mesajlarda surekli hakarete ugramak. Bu da bir şiddet turudur.

Tehdit

Sana veya aileine zarar vermekle, ozel bilgilerini yaymakla tehdit edilmesi. Bu suctur (TCK 106).

Doxxing (Ozel Bilgileri Yayma)

Adresin, telefon numaran, aile bilgilerin gibi ozel bilgilerinin izinsiz olarak internette yayinlanmasi. Bu suctur (TCK 136).

Ifsa (Revenge Porn)

Ozel fotograflarinin veya videolarinin izinsiz olarak yayinlanmasi veya yayinlanmakla tehdit edilmesi. Bu suctur (TCK 134, 136).

Çevrimiçi Taciz (Cyberstalking)

Sosyal medyada surekli takip etmek, her paylasimina yorum yapmak, surekli mesaj gondermek, korkutmak.

Hedefli Nefret Soylemi

Sadece sana degil, ait oldugun gruba (siyasi gorus, din, etnik koken, cinsiyet) yonelik toplu saldiri.

Dijital şiddet de fiziksel şiddet kadar gerçektir. Yasanan kaygi, korku ve stres aynidir. Bunu yasayan biri olarak yalniz olmadigini bil. Yasal haklarin var ve harekete gecmek zorundasin.

34.2 Ilk An: Ne Yapmali?

Panik yapma. Derin nefes al. Duygusal tepki verme.
Ekran goruntusu al. Her seyi belgelemek icin ekran goruntusu al. Tarih, saat, gonderici gorunsun.
Cevap verme. Siddet uygulayana cevap vermek onu guclendirir. Engelle ve bildir.
Konusmalari silme. Kanit olarak sakla. Silme.
Guvenilir birine anlat. Yalniz basinaymis gibi hissetsen bile birine anlat.

Bunu Yap

AsgariEkran goruntusu al, kanit topla
Saldirgani engelle ve platforma bildir
Guvenilir birine anlat, yalniz kalma
En iyisiHukuki yardim al (savciliga basvur)

Bunu Yapma

Saldirgana cevap verme, bu onu guclendirir
Kanitlari silme, sakla
Utandigin icin sessiz kalma

34.3 Engelleme ve Bildirme

Her platformun kendi engelleme ve bildirme yöntemi vardir. Genel kurallar:

Engelle: Saldirgani tum platformlarda engelle. Sana ulasamasin.
Bildir: Platformun “Bildir” butonunu kullan. Hakaret, tehdit, taciz nedenini belirt.
Platforma ozel:
- Instagram/Threads: Profil > Uc nokta > Engelle veya Bildir
- X (Twitter): Profil > Uc nokta > Kullaniciyi engelle veya Hesabi bildir
- WhatsApp: Sohbet > Uc nokta > Bildir
- Facebook: Profil > Uc nokta > Engelle veya Bildir
- TikTok: Profil > Paylas > Engelle veya Bildir

34.4 Kanit Toplama

Ekran goruntulerini al (tarih ve saat gorunsun)
Mesajlari silme, uygulamada kalsin
Gonderenin profilini ve kullanici adini kaydet
Varsa e-posta basliklarini (header) sakla
Tum kanitlari birden fazla yerde sakla (bulut, bilgisayar, USB)
Kanitlari degistirme, orijinal haliyle sakla

34.5 Hukuki Haklar

Türkiye’de dijital şiddet suctur. Basvurabilecegin yasalar:

TCK 106: Tehdit - 6 aydan 2 yila kadar hapis
TCK 123: Israrli takip - 3 aydan 1 yila kadar hapis
TCK 125: Hakaret - 3 aydan 2 yila kadar hapis
TCK 134: Ozel hayatin gizliligini ihlal - 1 yildan 3 yila kadar hapis
TCK 136: Kisisel verileri hukuka aykiri yayma - 2 yildan 4 yila kadar hapis
KVKK: Kisisel verilerinin izinsiz kullanimina Kişisel Verileri Koruma Kuruluna başvurabilirsin

Senaryo: Sosyal Medyada Hedef Alindin

Bir secim doneminde, bir siyasi adayi destekledigin icin sosyal medyada hedef aliniyorsun. Her gun onlarca hakaret mesaji aliyorsun. Adresin ve telefon numaran bir forumda yayinlaniyor. Ne yapacaksin? Once ekran goruntulerini al. Sonra tum hesaplari engelle ve platformlara bildir. Adresin yayinlandigi icin karakola git, TCK 136’dan su duyurusunda bulun. Telefon numaran degistirmek zorunda kalabilirsin. Bir avukata danis. Yalniz olmadigini unutma, bu sana karsi degil, demokrasiye karsi bir saldiridir.

34.6 Korunma Yollari

Profilini gizli yap: Sadece takipcilerin gorsun.
Telefon numarani gizli tut: Profilinde telefon numarasi olmasin.
Ozel mesaj ayarları: Sadece tanidiklarin sana mesaj gonderebilsin.
Hassas bilgilerini paylasma: Adres, okul, is yeri, gunluk rutin gibi bilgileri herkese acik paylasma.
Sifreli uygulama kullan: Sadece uygulama icinden giris yap, tarayicidan degil.
Trollere yem olma: Provokasyonlara cevap verme, bu onlari guclendirir.

Gercek olay: Turkiye’de secim doneminde bir siyasetcinin esi, sosyal medyada hedef alindi. Ozel fotograflari izinsiz paylasildi, hakaret mesajlari yagmuruna tutuldu. Siyasetci ve esi, tum kanitlari topladi, avukat araciligiyla savciliga su duyurusunda bulundu. Saldirganlar tespit edildi ve yasal islem baslatildi. Bu olay, dijital şiddete karsi sessiz kalmamak gerektigini ve yasal surecin isledigini gosterdi.

Benzetme: Dijital şiddet, bir kafede otururken birinin gelip sana bagirmasi gibidir. O kafedeki diger insanlar ne kadar “aldirma, gormezden gel” dese de sen rahatsiz olursun. Cunku haklisindir. Kimse sana bagirdigi icin rahatsiz olmamani bekleyemez. Ayni sey internette de gecerlidir.

Unutma: sessiz kalmak, şiddete ortak olmaktir. Yasalar senin yaninda. Konus, bildir, engelle, basvur.