Kontrol Kartları

Her bölümün en kritik yap / yapma kurallarını tek kart boyutunda özetleyen yazdırılabilir şablonlar.

Kart 1: Temel Kavramlar

Bunu Yap

✓ Her hesap için benzersiz parola kullan
✓ İki adımlı doğrulama (2FA) aç
✓ Güncellemeleri 24 saat içinde yükle
✓ Herkese açık Wi-Fi ağında VPN kullan veya mobil veriye geç
✓ Düzenli yedekleme al
✓ Uygulama izinlerini gözden geçir

Bunu Yapma

✗ Aynı parolayı birden fazla yerde kullanma
✗ Gelen bağlantılara göndereni kontrol etmeden tıklama
✗ Bilinmeyen kaynaklardan uygulama yükleme
✗ Bluetooth ve konumu sürekli açık bırakma
✗ Güncellemeleri erteleme
✗ Ekran kilidi olmadan telefonu bırakma

Kart 2: Tehdit Modelleme

Bunu Yap

✓ Tehdit modelini kağıda dök ve ekipçe tartış
✓ Rolüne uygun koruma seviyesini belirle
✓ Eylem planını belirle ve uygulama takvimi koy
✓ Ekipteki herkesin tehdit bilincini artır
✓ Düzenli olarak tehdit modelini güncelle

Bunu Yapma

✗ Herkes için aynı koruma seviyesini uygulama
✗ Tehdit modeli oluşturduktan sonra unutma
✗ Paranoyak olup tüm iletişimi kesme
✗ Teknik önlemleri alıp insan faktörünü ihmal etme
✗ Yabancı istihbarat peşimde diyerek temel önlemleri atlama

Kart 3: Sosyal Mühendislik

Bunu Yap

✓ Gelen talebi farklı bir kanaldan doğrula
✓ Aciliyet baskısı yaratan mesajlara şüpheyle yaklaş
✓ İki faktörlü doğrulama (2FA) aktif et
✓ Hassas belgeleri çöpe atmadan önce yok et
✓ Parolanı kimseyle paylaşma, teknik destek bile istememeli
✓ USB bellek bulunca bilgisayarına takma

Bunu Yapma

✗ Mesajla gelen linke doğrudan tıklama
✗ Telefonla gelen talebe hemen inanma ve parola verme
✗ "Acil" diye panikle hareket etme
✗ Kafe veya toplu taşımda hassas bilgiyi ekranda açık bırakma
✗ Tanımadığın kişilere kapıyı tutma
✗ E-posta eklerini kontrol etmeden indirme

Kart 4: Çevrimiçi Dolandırıcılık

Bunu Yap

✓ Fotoğrafları Google Görseller'de tersine ara
✓ Duygusal bağın ne kadar hızlı geliştiğine dikkat et
✓ Acil para taleplerini sorgula, doğrula
✓ Ailene veya arkadaşına bu kişiden bahset, dışarıdan bir göz daha objektif bakar
✓ Kripto yatırımı yapmadan önce platformu bağımsız kaynaklardan araştır

Bunu Yapma

✗ Yüz yüze görüşmediğin kişiye para gönderme
✗ Kişisel bilgilerini (adres, TC kimlik) tanımadığın kişiyle paylaşma
✗ Kargo/fatura SMS'lerindeki linklere tıklama, önce resmi siteyi kontrol et
✗ İş tekliflerinde eğitim ücreti veya depozito isteyenlere güvenme

Kart 5: Cihaz Güvenliği

Bunu Yap

✓ 6+ haneli parola belirle
✓ Yüz tanıma / parmak izi aç
✓ Güncellemeleri 24 saat içinde yükle
✓ Bluetooth'u kullanmadığında kapat
✓ SIM kartına PIN koy

Bunu Yapma

✗ 1234, doğum tarihi, telefon numarası parola olmaz
✗ Halka açık USB ile şarj olma
✗ Bilinmeyen USB'yi bilgisayara bağlama
✗ Bluetooth "Herkes" modunda bırakma

Kart 6: Ağ ve Wi-Fi Güvenliği

Bunu Yap

✓ Modem yönetici şifresini değiştir (varsayılanı kullanma)
✓ Kablosuz ağ şifreni en az 12 karakter belirle
✓ WPA2 veya WPA3 şifreleme kullan
✓ Modemi düzenli güncelle

Bunu Yapma

✗ Varsayılan kullanıcı adı ve şifreyi kullanma (admin/admin)
✗ WEP şifreleme kullanma - dakikalar içinde kırılır
✗ Doğum tarihi, soyad, 123456 gibi şifre belirleme

Kart 7: Hesap ve Parola Güvenliği

Bunu Yap

✓ Her hesaba farklı parola
✓ Parola yöneticisi kullan (Bitwarden)
✓ İki aşamalı doğrulama aç (tüm hesaplar)
✓ Kurtarma kodlarını kağıda yaz

Bunu Yapma

✗ Aynı parolayı birden fazla yerde kullanma
✗ E-Devlet parolanı kimseye verme
✗ Tarayıcıda "Parolayı hatırla" bırakma
✗ Kurtarma kodlarını telefonda tutma

Kart 8: İnternet Tarayıcı Güvenliği

Bunu Yap

✓ Güncel bir tarayıcı kullan (Firefox, Brave)
✓ Adres çubuğunda kilit simgesini kontrol et
✓ Eklenti sayısını 5 ile sınırla, güvenilir kaynaklardan yükle
✓ Reklam engelleyici kullan (uBlock Origin)
✓ Üçüncü taraf çerezlerini engelle

Bunu Yapma

✗ Bilinmeyen eklentiler yükleme
✗ Tüm çerezlere izin verme
✗ "Güvenli değil" uyarısı alınca devam etme
✗ Tarayıcıda şifre kaydetme (parola yöneticisi kullan)

Kart 9: Mesajlaşma Güvenliği

Bunu Yap

✓ WhatsApp Web'i açık bırakıp kalkma
✓ Grup davetlerini "Yalnızca rehberimdekiler" yap
✓ Signal kullan (en güvenli)
✓ Ekran gizlilik filmi tak

Bunu Yapma

✗ SMS kodunu kimseye söyleme
✗ "Şok haber" linklerine tıklama
✗ Banka arıyor diye parola verme
✗ Kalabalıkta açık telefonla parola girme

Kart 10: Eklenti ve Uygulama İzinleri

Bunu Yap

✓ Her uygulamanın izinlerini düzenli kontrol et
✓ Konum için "Kullanırken" seçeneğini tercih et
✓ Sadece gerekli izinlere izin ver
✓ Fotoğraflar için "Sınırlı Erişim" kullan

Bunu Yapma

✗ Tüm izinleri açıp kullanmaya başlama
✗ Her uygulamaya arka plan konum izni verme
✗ Bilinmeyen kaynaklardan uygulama yükleme

Kart 11: Güvenli Veri ve Dosya Paylaşımı

Bunu Yap

✓ Kaybolan mesajları tüm hassas sohbetlerde etkinleştir
✓ Signal veya Telegram gizli sohbet kullan
✓ PDF ve Office belgelerine parola koy
✓ Parolayı dosyayı gönderdiğin kanaldan ayrı bir kanal ile ilet
✓ VPN kullanarak internete bağlan, bağlantı kesiciyi etkinleştir
✓ Bitwarden Send gibi şifreli paylaşım araçları tercih et

Bunu Yapma

✗ Hassas dosyaları WhatsApp grubunda korumasız paylaşma
✗ Google Drive linkini "linki bilen herkes" olarak ayarlama
✗ Ücretsiz VPN kullanma
✗ Otel veya kafe kablosuz ağında VPN'siz gezinme
✗ Parolayı dosyanın ekinde veya aynı mesajda iletme

Kart 12: Sosyal Medya Güvenliği

Bunu Yap

✓ Profilini "özel" yap, sadece takipçilerin görsün
✓ Telefon numaranı profilinde gizli tut
✓ Konum etiketlemeyi kapat

Bunu Yapma

✗ Adres, günlük rutin, konum etiketi paylaşma
✗ Herkesin profilini ve gönderilerini görmesine izin verme
✗ Telefon numaranı herkese açık bırakma

Kart 13: Güvenli Ödeme ve Alışveriş

Bunu Yap

✓ Sanal kart kullan, limitini anlık belirle
✓ Alışveriş öncesi sitesini ve yorumlarını araştır
✓ 3D Secure doğrulamasını her zaman açık tut

Bunu Yapma

✗ Tanımadığın sitede kart bilgisi girme
✗ Hediye çeki, kupon vaatlerine tıklama
✗ Kart bilgilerini telefon veya mesajla paylaşma

Kart 14: Dijital Ayak İzi ve Mahremiyet

Bunu Yap

✓ DuckDuckGo gibi gizli arama motoru kullan
✓ Sosyal medya profillerini gizli yap
✓ Çerezleri düzenli temizle
✓ Gereksiz uygulamaları sil
✓ Dijital ayak izini düzenli kontrol et

Bunu Yapma

✗ Konum paylaşımını herkese açık bırakma
✗ Her siteye gerçek bilgilerini verme
✗ Tüm çerezlere izin verme
✗ Bilinmeyen uygulamalara kişisel veri verme

Kart 15: Haftalık Kontrol Listesi

Bunu Yap

✓ Hedef haftada bir kontrol, en az ayda bir
✓ Haftalık kontrolleri belirli bir güne ve saate planla
✓ Her kontrol sonucunu not al ve değişiklikleri takip et
✓ Kontrol sırasında şüpheli bir şey bulduğunda sakin davran
✓ Bağlı cihaz ve hesap girişlerini her hafta sırasıyla kontrol et

Bunu Yapma

✗ Kontrolü bir hafta atlayıp sonraya bırakma
✗ Sadece bir şeyden şüphelendiğinde kontrol yapma
✗ Kontrol listesini hızlıca göz atıp detayları atlama
✗ Şüpheli bir uygulama veya giriş bulunca görmezden gelme

Kart 16: Seçim Günü Sahra Güvenliği

Bunu Yap

✓ Kendi mobil verini kullan
✓ Telefonu üstünde (iç cepte) taşı
✓ Yüzleri, oy pusulalarını gizle

Bunu Yapma

✗ Parola koruması olmayan Wi-Fi'ye bağlanma
✗ Kaynağı belirsiz QR kod tarama
✗ Ortak bilgisayardan hesaba girme
✗ Doğrulanmamış içerik yayma

Kart 17: Emanet Güvenliği

Bunu Yap

✓ Ekran sabitleme aç, sonra telefonu ver
✓ Vermeden önce çıkış yap ve SIM kartı çıkar
✓ Geri alınca uygulama listesini kontrol et

Bunu Yapma

✗ Telefonu gözünden ayırma
✗ Fabrika ayarlarına dönmüş olsa bile kontrolleri atlama
✗ Kilit ekranı açıkken telefonu herhangi birine verme

Kart 18: Yedekleme ve Veri Kurtarma

Bunu Yap

✓ 3-2-1 kuralını uygula: 3 kopya, 2 ortam, 1 farklı konum
✓ Haftada bir otomatik yedekleme ayarla
✓ Yedeklerin çalıştığını ayda bir kontrol et
✓ Yedekleri şifreli tut (parola veya şifreleme ile)

Bunu Yapma

✗ Sadece telefonda tutma - her an kaybolabilir
✗ Yedeklemeyi "bir gün" erteleme

Kart 19: Güvenli Silme ve Cihaz Devri

Bunu Yap

✓ Hesaptan çıkış yap, sonra fabrika ayarlarına döndür
✓ İkinci ele satmadan önce mutlaka sıfırla

Bunu Yapma

✗ Hesaptan çıkmadan sadece dosyaları silme
✗ Find My iPhone / Google hesabını açık bırakma

Kart 20: Seyahat ve Sınır Güvenliği

Bunu Yap

✓ Seyahate temiz cihazla çık
✓ Sanal özel ağ (VPN) kullan
✓ Büyükelçilik numaralarını önceden kaydet
✓ Sınırda biyometrikle açılan cihaz verme

Bunu Yapma

✗ Otel kasasında değerli cihaz bırakma
✗ Kablosuz ağa VPN olmadan bağlanma
✗ Asıl telefonu seyahate götürme
✗ Sınırda cihaza el konulduğunda itiraz etme

Kart 21: Çalıntı veya Kayıp Telefon

Bunu Yap

✓ Cihazı uzaktan kilitle ("Cihazımı Bul")
✓ SIM kartı derhal askıya aldır
✓ Tüm hesaplardan çıkış yap
✓ E-posta ve banka parolalarını değiştir
✓ Polise kayıp/çalıntı tutanağı bildir

Bunu Yapma

✗ Panik yaparak telefonu aramaya devam etme
✗ Yedekleme yapmaya çalışma (veriler sızdırılıyor olabilir)
✗ SIM kartı askıya aldırmayı geciktirme

Kart 22: Tehdit ve Şantaj

Bunu Yap

✓ Şüpheli mesajı ekran görüntüsü ile güvenlik sorumlusuna ilet
✓ Link tıklamadan önce kaynağı doğrulat

Bunu Yapma

✗ Güvenlik sorumlusundan onay almadan linke dokunma
✗ "Sayın Başkan" diye başlayan mesajlardaki linklere güvenme
✗ Parti genel merkezinden geldiğini iddia eden mesajlardaki linklere tıklama

Kart 23: Şantaj ve Kriz Yönetimi

Bunu Yap

✓ Kanıtları derhal kaydet: ekran görüntüsü, mesaj kayıtları, IP bilgileri
✓ Avukata ve savcılığa başvur
✓ Materyalin gerçek olup olmadığını uzmana doğrulat
✓ Hesap güvenliğini gözden geçir, kök nedeni bul ve kapat
✓ Kriz iletişim danışmanıyla birlikte hareket et (kamuoyu figürüysen)

Bunu Yapma

✗ Paniğe kapılıp ödeme yapma
✗ Şantajcıyla pazarlık yapma veya tehdit etme
✗ Kanıt olan mesajları silme
✗ Tek başına açıklama yapma (avukat onayı olmadan)
✗ Olayı görmezden gelip hiçbir adım atmama

Kart 24: Virüs ve Kötü Amaçlı Yazılımlar

Bunu Yap

✓ İşletim sistemini ve uygulamaları güncel tut
✓ Windows Defender kullan, yeterlidir
✓ Düzenli yedekleme al (fidye yazılımına karşı)
✓ Şüpheli bağlantılara tıklamadan önce düşün

Bunu Yapma

✗ Ücretsiz antivirüs programları yükleme (şişmeye gerek yok)
✗ Bilinmeyen kaynaktan uygulama indirme
✗ Masada bulduğun USB belleği bilgisayarına takma
✗ Fidye yazılımında ödeme yapma

Kart 25: Casus Yazılım

Bunu Yap

✓ Şüpheli uygulamaların ekran görüntüsünü al ve yedekle
✓ Pil ve veri kullanım kayıtlarını başka cihaza aktar
✓ E-posta ve banka parolalarını güvenilir başka cihazdan değiştir
✓ İki aşamalı doğrulamayı açık olduğundan emin ol

Bunu Yapma

✗ Fabrika ayarlarına hemen dönüp kanıtları yok etme
✗ Telefondan şüpheli bir şey fark ettiğinde hemen parola değiştirme
✗ Casus yazılım temizleyici uygulamalara güvenerek yükleme
✗ Şüphelendiğini telefonda yazışarak veya konuşarak ifade etme

Kart 26: Casus Yazılım Teşhis ve Temizlik

Bunu Yap

✓ Telefonu arada sırada kapat-aç (şüphelenmesen bile)
✓ iPhone Kilit Modu aç (yüksek risk)
✓ Haftalık kontrol yap

Bunu Yapma

✗ Bilinmeyen .apk dosyası indirme
✗ Şüpheli mesajlardaki linklere tıklama
✗ "Sistem Servisi" gibi gizlenmiş uygulamaları gözden kaçırma

Kart 27: Hesap Çalındığında Acil Protokol

Bunu Yap

✓ Panik yapma, hızlı hareket et
✓ Hesaba girmeyi dene, parola değiştir
✓ Erişemiyorsan: parolamı unuttum
✓ Tüm cihazlardan çıkış yap

Bunu Yapma

✗ Vakit kaybetme - her saniye önemli
✗ Aynı parolayı tekrar kullanma
✗ Kurtarma seçeneklerini kontrol etmeden bırakma

Kart 28: Çift Telefon Sistemi

Bunu Yap

✓ İş ve özel hayat için iki ayrı telefon kullan
✓ Özel telefonu her zaman yanında tut
✓ İş telefonunu danışmanlarla paylaş

Bunu Yapma

✗ Özel telefonu başkasına verme
✗ Özel telefonu şarja bırakıp gitme
✗ Özel telefonu toplantı masasında açık bırakma

Kart 29: Yakın Çalışma Ekibi Güvenliği

Bunu Yap

✓ Acil durumda geçici erişim ver, iş bitince parolayı değiştir
✓ Sosyal medya için Business Manager / Teams rolü kullan
✓ Personel ayrılınca yetkileri tek tıkla geri al

Bunu Yapma

✗ Yakın çalışma ekibi parolasını siyasetçinin hesabına verme
✗ Danışmanlara sosyal medya parolasını paylaşma
✗ Ayrılan personelin yetkilerini kaldırmayı unutma

Kart 30: Yasal Haklar ve Başvuru Yolları

Bunu Yap

✓ Delilleri derhal kaydet: ekran görüntüsü, mesaj kayıtları, IP bilgileri
✓ Savcılığa suç duyurusunda bulun, geciktirme
✓ KVKK başvuru hakkını kullan: verilerini taşı, sil veya düzelt talep et
✓ Dijital kanıtları yedekle: bulut ve fiziksel kopya

Bunu Yapma

✗ Olayı görmezden gelip hiçbir adım atmama
✗ Kanıt olan mesajları, e-postaları veya dosyaları silme
✗ Sosyal medyadan açıkça suçlama yapma (hukuki süreç zarar görebilir)
✗ Şüpheliyle doğrudan iletişime geçme veya tehdit etme

Kart 31: Dijital Miras

Bunu Yap

✓ Google Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi'ni şimdi ayarla
✓ Apple Legacy Contact (Miras Bağlantısı) ekle
✓ Şifre yöneticisinde acil durum erişimi kur
✓ Dijital varlık envanteri çıkar, yılda bir güncelle
✓ Güvendiğin birine envanterin yerini söyle (içeriğini değil)

Bunu Yapma

✗ Şifrelerini kâğıda yazıp çekmeceye koyma
✗ Hiçbir şey yapmayıp ailen halleder sanma
✗ Kripto para cüzdan anahtarlarını yalnızca kafanda taşıma

Kart 32: Aile Üyelerinin Hedef Alınması

Bunu Yap

✓ Aile üyeleri için güçlü parola ve iki aşamalı doğrulama kur
✓ Çocukların sosyal medya hesaplarını gizli tut
✓ Aile üyelerine oltalama farkındalığı eğitimi ver
✓ WhatsApp Web ve bağlı cihazları düzenli kontrol et

Bunu Yapma

✗ Ailenin konumunu ve programını sosyal medyada paylaşma
✗ Eşle ortak iCloud veya Google hesabı kullanma
✗ Eşin telefonunda iş belgeleri veya strateji mesajları taşıma
✗ Tanınmayan kişilerden gelen siyasetçi adına mesajlara itibar etme

Kart 33: Çocukların Dijital Güvenliği

Bunu Yap

✓ Çocuğun fotoğrafını sosyal medyada paylaşırken yüzünü gizle
✓ Çocuğun cihazlarında ebeveyn kontrolü aktif et
✓ Çocuğun oyunlarda yabancılarla mesajlaşma özelliğini kapat
✓ Çocuğa temel dijital güvenlik kurallarını yaşına uygun dille anlat
✓ Çocuğun tüm hesaplarında iki aşamalı doğrulamayı aktif et

Bunu Yapma

✗ Çocuğun adını, okulunu, rutinlerini sosyal medyada paylaşma
✗ Çocuğun sosyal medya hesabını herkese açık bırakma
✗ Çocuğun arkadaş listelerini kontrol etmeden bırakma
✗ Siber zorbalık belirtilerini (içe kapanma, okul başarısında düşüş) görmezden gelme

Kart 34: Siber Zorbalık ve Dijital Şiddet

Bunu Yap

✓ Ekran görüntüsü al, kanıt topla
✓ Saldırganı engelle ve platforma bildir
✓ Güvenilir birine anlat, yalnız kalma
✓ Hukuki yardım al (savcılığa başvur)

Bunu Yapma

✗ Saldırgana cevap verme, bu onu güçlendirir
✗ Kanıtları silme, sakla
✗ Utandığın için sessiz kalma

Kart 35: Bilgi Savaşı, Algı Operasyonları ve Toplumsal Savunma

Bunu Yap

✓ Duygusal tetikleyene dikkat et (öfke, korku)
✓ Kaynağı kontrol et
✓ En az 2 bağımsız kaynaktan doğrula
✓ Paylaşmadan önce 5 dakika bekle

Bunu Yapma

✗ "Kesin sonuç" gibi sunulan hiçbir şeye inanma
✗ Ters görsel arama yapmadan fotoğrafa inanma
✗ "Hemen paylaşmazsan kaybederiz" baskısına yenilme

Kart 36: Dezenformasyon

Bunu Yap

✓ Haberi en az iki bağımsız kaynakta ara
✓ Ters görsel arama ile fotoğrafı doğrula
✓ URL ve kaynağın güvenilirliğini kontrol et
✓ Sadece başlığı değil haberin tamamını oku

Bunu Yapma

✗ Duygusal tepki veren haberi hemen paylaşma
✗ "Herkes paylaşıyor" diyerek düşünmeden katılma
✗ Sahte gazete logosu taşıyan habere güvenme
✗ Doğrulanmamış "son dakika" iddialarını iletme

Kart 37: Bot Hesaplar

Bunu Yap

✓ Şüpheli hesapları not et ve ekran görüntüsü al
✓ Koordineli sahte hesap ağı olarak toplu bildirim yap
✓ YSK ve BTK'ya resmi şikayette bulun
✓ Botların içeriğini retweet veya beğeni ile amplifiye etme

Bunu Yapma

✗ Botların paylaştığı içeriği "retweet" veya "beğeni" ile yayma
✗ "Bu kadar kişi söylüyorsa doğrudur" diyerek kanıt aramadan inanma
✗ Bot saldırısına duygusal tepki verme
✗ Şüpheli hesapları görmezden gelip sessiz kalma

Kart 38: Seçim İhlalleri

Bunu Yap

✓ Paylaşımlarında seçim kanunlarına aykırı ifadeden kaçın
✓ Sandık sonuçlarını resmi kanallardan (YSK/SCS) paylaş
✓ Kişisel verileri KVKK'ya uygun kullan
✓ İhlal tespit ettiğinde kanıtı koru ve yetkili kurumlara bildir

Bunu Yapma

✗ Yasak saatlerinde sosyal medyadan paylaşım yapma
✗ Adayın özel hayatına ilişkin içerik paylaşma
✗ Doğrulanmamış "son dakika" iddialarını iletme
✗ Sandık çevresinde fotoğraf veya canlı yayın yapma

Kart 39: Derin Sahte (Deepfake)

Bunu Yap

✓ Ailenle ve ekiple güven kelimesi (safe word) belirle
✓ Telefonla gelen talepleri farklı kanaldan doğrula
✓ Videoda dudak senkronizasyonu ve yüz hareketlerini kontrol et
✓ Kritik açıklamalar için önceden belirlenmiş doğrulama kanalları kullan

Bunu Yapma

✗ "Acil" diye telaşlandıran aramaya hemen inanma
✗ Tek kanaldan gelen bilgiye güvenme
✗ Ses veya video kalitesi iyi diye hemen gerçek sayma
✗ Kritik videoyu yalanlamadan sessiz kalma

Baskı ve Kullanım

Her kart A6 boyutunda (105 x 148 mm) yazdırılabilir
Çift yüzlü renkli baskı önerilir (yeşil: yap, kırmızı: yapma)
Kredi kartı boyutunda kesip cüzdana koyabilirsin
Laminate ederek dayanıklı hale getirebilirsin
Seçim ofislerinde ve eğitimlerde dağıtmak için idealdir

İlgili Bölümler

Acil Durum Kartı — kritik anlarda hızlı başvuru rehberi
Haftalık Kontrol Listesi — düzenli güvenlik taraması şablonu